Terugspeeltheater als trainingsmethodiek, een gesprek met illustraties

26 juni 2009 Soesterberg. De directeuren en hoofden van GHOR Nederland zijn 2 dagen bij elkaar met het doel: van GHOR Nederland één krachtig collectief te maken.(GHOR staat voor Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen). Deze ochtend is Wordt Vervolgd erbij om het gesprek met verhalen en beelden te ondersteunen.

We beginnen in een grote kring, waarbij de spelers van Wordt Vervolgd tussen de deelnemers in zitten…..

De spelers stellen zich voor door een eigen ervaring te vertellen over samenwerking. Direct is de toon gezet. De spelleider legt uit wat het nut is van terugspeeltheater: “Hoe vaak denk je niet dat je over hetzelfde spreekt, totdat in de praktijk blijkt dat je heel verschillende beelden voor ogen hebt gehad. Met alle gevolgen van dien. Met terugspeeltheater weet je zeker dat je over hetzelfde spreekt.”

We nemen de uitkomsten uit het gesprek van de vorige avond als uitgangspunt. De vraag is, wat is het meest cruciaal voor het smeden van een krachtig collectief? Om zeker te weten dat iedereen hetzelfde voor ogen heeft vertalen we de uitspraken in beelden op een schaal van één tot tien. Bijvoorbeeld “Met één gezicht naar buiten”, Hoe ziet dat eruit? En hoe ziet dat eruit als je dat met een één of met een tien waardeert? De spelers van Wordt vervolgd brengen de opmerkingen in beeld. Net zo lang zoeken we samen tot één en tien helemaal duidelijk zijn. Dan gaat iedereen op een plek staan waarvan hij denkt: daar staan we volgens mij nu als collectief.

In één klap wordt er veel duidelijk. “Waarom sta jij daar?” “Oh zit dat zo?” “He, dat had ik niet verwacht.”

Voordat we goed en wel begonnen zijn met verhalen, is er al een sfeer waarin mensen met elkaar in gesprek en in beweging zijn. En de beelden zijn voor iedereen hetzelfde.

Na deze opstart gaan we verhalen spelen. We maken de kring open en maken een theater opstelling. De spelleider vraagt om verhalen die de eerder genoemde standpunten illustreren. Wanneer was die collectieve identiteit duidelijk en waar zat hem dat in. Direct komt een mooi verhaal over een positieve ervaring.

Het is al snel duidelijk hoe terugspeeltheater werkt en er komen meer verhelderende voorbeelden. Tussen de verhalen door bespreken we de betekenis ervan voor het collectief en kijken we of het uitzonderlijk of juist exemplarisch is voor het geheel. Achter elke mening zit een ervaring. Het gesprek is geanimeerd en verdiepend en de voorbeelden gaan langs de verschillende thema’s.

Dan komt een gevoelig thema aan bod. Een zwakke plek in de samenwerking wordt benoemd. Het is een bekend thema, maar vandaag is de openheid groot genoeg om een persoonlijke ervaring te delen waarin de pijn voelbaar en zichtbaar wordt. Door het spel en de metafoor van de spelers wordt het schrijnend en kan niemand er meer om heen. Een belangrijk en groepsbindend moment.

Volgens plan moeten we op een bepaald moment uiteen in subgroepen om verder uit te diepen en daarna terug te koppelen, maar de deelnemers kiezen er voor het gezamenlijke proces voort te zetten. “Het is juist zinvol om met elkaar deze verhalen te delen. En dezelfde beelden mee te nemen.”

Zo werken we de hele ochtend op deze manier door en checken steeds bij iedereen of we nog op één lijn zitten. We sluiten af zoals we begonnen zijn, door weer in beeld te brengen waar eenieder vind dat we nu staan. Iedereen neemt weer een plek in. Een aantal duidelijke verschuivingen hebben plaatsgevonden. Veel is inzichtelijk geworden en er is lief en leed gedeeld. Er is zichtbaar meer vertrouwen gekomen in een positieve uitkomst.

Vanmiddag gaan de deelnemers verder met het vertalen van de uitkomsten in persoonlijke en concrete acties. Het was een bijzondere ochtend.

Voor de deelnemers en ook voor Wordt Vervolgd een nieuwe ervaring. In samenwerking met de opdrachtgever hebben we een nieuwe werkwijze ontwikkeld waarin de spelbegeleider van Wordt vervolgd tegelijk de trainer is. Wat de klant en ons betreft een succes. Gezien ook de uitnodiging om in oktober bij de conferentie van GHOR Kennemerland te komen spelen.

Frank Klaassen, Voorzitter GHOR Nederland:

"een voor mij nieuwe en verrassende aanpak waarbij ik op momenten echt werd geraakt. Met elkaar hebben we zo een prima basis kunnen leggen voor ons krachtige collectief."